جدایی نادر از سیمین  اصغر فرهادی

 جدایی نادر از سیمین  اصغر فرهادی

 اضغر فرهادی با جدایی نادر از سیمین  پس از رکورد شکنی در دریافت مهمترین جایزه های جهانی نه تنها از عباس کیارستمی فیلمساز جهانی ایران پیشی گرفت بلکه با نامزدی در دو رشته بهترین فیلم خارجی و بهنرین فیلمنامه از همتای خود مجید مجیدی نیز که تا به امروز تنها کارگردانی بود که با بچه های آسمان توامسته بود در بخش نامزدهای نهایی اسکار شرکت کند، سبقت گرفت و دور از ذهن است که تا سالهای سال این موفقیت برای کارگردان دیگری از سینمای ایران صورت بگیرد.

 حضور اصغر فرهادی و فیلم جدایی در هشتاد و چهارمین دوره مراسم آکادمی اسکار و کسب جایزه بهترین فیلم خارجی رکورد شکنی های این فیلمساز جوان را کامل کرد و بهانه ای شد تا در این برنامه نقدی بر فیلم جدایی داشته باشیم.

نادر مرد نجیب اما سرسختی ست که در برابر خواسته همسرش مبنی بر مهاجرت به کانادا مخالفت کرده و نگهداری از پدر مبتلا به آلزایمرش را دلیل این مخالفت میداند.

او آنقدر مغرور است که وقتی همسرش نمی خواهد کنارش بماند و  قصد دارد به خانه ی مادرش باز گردد  هیچ اصراری بر ماندش نمیکند و این در حالی ست که همراه دخترش ترمه باید از پدر پیر و بیمارش  نگه داری کند.

او با شتاب زن فقیر وبارداری به نام راضیه را برای کار روزانه استخدام می کند. چند روز بعد نادر به دلیل سهل انگاری راضیه در مراقبت از پدرش و به انهام دزدی  او را اخراج و  در برابر اصرار او بر بیگناهی او را به زور بیرون میکند.

او که از پله ها به پایین پرت شده با سقط جنین روبرو میشود.  داستان از اینجا  با ورود حجت  شوهر عصبی و بدهکار راضیه به داستان و احضار نادر به دادگاه به جرم قتل نفس اوج می گیرد.

هالیوود رپرتر در نقدی بر فیلم مینویسد :

صحنه به صحنه, جزئیات چنان اضافه می شوند که ابعاد اخلاقی داستان را تغییر می دهند.

فیلمنامه ی فرهادی به طرز قابل ملاحظه ای طرف هیچ یک از شخصیتها را نمی گیرد؛ حتی در مقابل, همه شان در آنِ واحد به یک اندازه حق دارند و ندارند. آنها همه در دام غرور و وجدان, اخلاق و مذهب, پول و شرافت گرفتارند.

فرهادی به رسم سومین اثر تاثیر گذار خود, چهارشنبه سوری, که ازدواج یک زوج طبقه متوسط را از نگاه کارگر جوانی نشان می داد به دقت روی تضاد طبقاتی گسنرده در ایران انگشت گذاشته, چیزی که از آن به فرق میان “مرفهین و مردم عادی” تعبیر می شود. سیمن و نادر و ترمه شغل, آپارتمان, ماشین, مدرسه و جهان بینی طبقه متوسطی دارند؛ حتی وقتی هم دعوا می کنند صدایشان را بالا نمی برند و به راحتی می توانند قاضی را تحت تاثیر قرار دهند.

در مقابل, راضیه و حجت به شدت فقیرند و در حاشیه شهر زندگی می کنند و از قشر آسیب پذیر جامعه اند.

راضیه بسیار مذهبی ست،حتی در جایی با مشاوری مذهبی تلفنی مشورت می کند تا ببیند عوض کردن لباسهای نجس پیرمردی حواس پرت و هشتاد ساله  گناه دارد یا نه.

امتناع او از قسم به قرآن نقطه تحول داستان است.

دیگر شخصیت اخلاقگرای داستان ترمه نوجوان است, دختری به شدت جدی که یاد می گیرد در جامعه ای که تنها بر پایه دروغ عمل می کند باید از اصولش کوتاه بیاید.

وقتی لحظه بیان حقیقت برای او فرا می رسد به انتخابی بسیار متفاوت از راضیه ی تحصیل نکرده می رسد.

مانند همه ی کارهای کارگردان, بیشترین توجه به بازیگران شده و بازیهای باورپذیر به عمقی نامتعارف در شخصیت پردازیها انجامیده است.

هر پنج بازیگر فیلم در فیلمبرداری درخشان محمود کلاری به شدت برجسته نشان داده شده اند. گرچه فیلم دو ساعت به طول می انجامد, تدوین پر تحرک هایده صفی یاری اکشن در گیرکننده داستان از ابتدا تا انتها حفظ می کند.

مجله سینمایی دیلی اسکرین نیز در نقدی بر فیلم اشاره میکند که:

با ابنکه ظاهراً سیاست جایی در تصویر ندارد, تمام داستان بر پایه جدایی زوجی از طبقه متوسط بنا شده چرا که زن قصه, سیمین (لیلا حاتمی) به دنبال آینده ای بهتر برای دخترش ترمه (سارینا فرهادی) می خواهد به خارج سفر کند. اما ممکن است این دلیل اصلی جدایی نباشد.

درست وقتی که به نظر غیر ممکن می رسد فیلمسازان ایرانی پا را فراتر از حدود ممیزی گذاشته و نظرشان را به تمام معنا ابراز کنند, جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی از گرد راه می رسد تا خلافش را ثابت کند.

فیلم که در سطح روایت به ظاهر ساده اما از لحاظ روانی, اخلاقی اجتماعی پیچیده می نماید, موفق می شود جامعه ایرانی را در کانون توجه قرار دهد به گونه ای که کمتر فیلمی تا کنون قادر به این کار بوده است. مانند درباره الی, که دو سال قبل جایزه بهترین کارگردانی جشنواره برلین را برای فرهادی به ارمغان آورد و در بسیاری کشورها به روی پرده رفت, این فلیم هم توانایی آن را دارد که تماشاگران غربی را مجذوب خود کرده نبض‌شان را به درستی در دست گیرد.

 

 

 

جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی

| Activities, Review |